Top vijf meest gemaakte fouten bij het aanslaan van lasten

Een last aanslaan lijkt soms routine: hijsband eromheen, haak aansluiten en omhoog. Juist die vanzelfsprekendheid kan ervoor zorgen dat belangrijke controles worden overgeslagen. Van een verkeerd ingeschat zwaartepunt tot beschadigd hijsgereedschap: kleine vergissingen kunnen grote gevolgen hebben. Aandacht voor het keuren van hijsmiddelen helpt om de toestand van het materieel deskundig te laten beoordelen. Op de werkvloer komt daar een tweede opdracht bij: voor iedere hijstaak de juiste middelen kiezen en zorgvuldig aanslaan. Deze vijf fouten verdienen daarbij extra aandacht.

Het gewicht en zwaartepunt op gevoel bepalen

Een machineframe oogt symmetrisch, maar aan één kant zit een zware aandrijving. Een transportkist lijkt overzichtelijk, terwijl de inhoud ongelijk is verdeeld. Wie uitsluitend naar de buitenvorm kijkt, kan het zwaartepunt verkeerd inschatten. Zodra de last loskomt, kan die daardoor onverwacht scheef gaan hangen of kantelen.

Ook het gewicht vraagt om betrouwbare informatie. Een schatting op basis van een eerdere hijsklus is onvoldoende wanneer de uitvoering of inhoud verschilt. Gebruik beschikbare tekeningen, gewichtsgegevens en andere geschikte informatie om de hijstaak voor te bereiden. Ontbreekt noodzakelijke informatie, laat die dan eerst vaststellen.

De lasthaak hoort zich boven het zwaartepunt te bevinden. De ligging en geschiktheid van de hijspunten moeten bij de gekozen aanslagmethode passen. Dat vraagt soms om een andere samenstelling van hijsgereedschap dan medewerkers gewend zijn. Laat een deskundige de opstelling beoordelen wanneer de verdeling van het gewicht of de stabiliteit onduidelijk is.

Alleen naar de werklast op het label kijken

Op het label staat een werklast die ruim voldoende lijkt. Daarmee is de keuze snel gemaakt. Toch vertelt die vermelding niet zonder meer wat het hijsgereedschap in iedere mogelijke opstelling mag dragen. De manier van aanslaan en de hoeken waaronder de parten lopen, beïnvloeden de belasting.

Bij een meersprong neemt de kracht in de parten toe wanneer deze verder uit elkaar staan ten opzichte van de verticale richting. Daarnaast kan een ongelijke lastverdeling ertoe leiden dat één part veel meer draagt dan verwacht. Het totale gewicht simpelweg delen door het aantal parten geeft daarom geen betrouwbare beoordeling.

Controleer welke werklast geldt voor de daadwerkelijke configuratie. Gebruik daarvoor de bijbehorende gebruiksinstructies en belastingtabellen. Ook gestropt gebruik kan een verlaging van de toegestane werklast vereisen. Verander tijdens het werk niet zomaar van aanslagmethode omdat een andere opstelling handiger uitkomt; beoordeel eerst wat die wijziging voor de belastbaarheid betekent.

Scherpe randen en ongeschikte contactpunten onderschatten

Een hijsband kan voldoende draagvermogen hebben en toch ongeschikt worden belast. Bijvoorbeeld doordat hij over een scherpe staalrand loopt. Onder spanning wordt het contact met die rand veel kritischer dan tijdens het neerleggen van de band. Een rand die bij aanraking nauwelijks opvalt, kan tijdens het hijsen het textiel beschadigen.

Beoordeel daarom vooraf waar het hijsgereedschap de last raakt. Is bescherming nodig, kies dan bescherming die aantoonbaar geschikt is voor het gebruikte middel, de rand en de belasting. Een willekeurig stuk rubber of een doek biedt geen onderbouwde zekerheid. Controleer bovendien of de bescherming tijdens de hijsbeweging op haar plaats blijft.

Ook haken en hijsogen verdienen aandacht. Onderdelen moeten goed op elkaar aansluiten, met een belastingrichting waarvoor ze zijn bedoeld. Een haak hoort de last op het daarvoor bestemde draagvlak te dragen, niet op de punt. Past de verbinding niet goed, zoek dan een geschikte oplossing in plaats van onderdelen geforceerd samen te brengen.

Vertrouwen op de vorige keuring zonder gebruikscontrole

Een recente keuringsregistratie geeft informatie over een eerder beoordelingsmoment. Sindsdien kan een hijsband beschadigd zijn geraakt, kan een ketting vervorming hebben opgelopen of kan identificatie onleesbaar zijn geworden. Wie alleen de datum controleert, ziet zulke veranderingen gemakkelijk over het hoofd.

Voor hijsbanden benadrukt EKH dat de gebruiker ze vóór ieder gebruik moet inspecteren. Let daarbij op de identificatie en op aanwijzingen voor schade of aantasting. Denk aan beschadigde stiksels, insnijdingen of sporen van hitte. De controle moet passen bij het type hijsmiddel en de instructies die daarbij horen.

Zet een twijfelachtig middel buiten gebruik en voorkom dat een collega het alsnog pakt. Laat het vervolgens deskundig beoordelen. EKH ondersteunt erkende keurbedrijven met werkvoorschriften en certificering, zodat zij inspecties en keuringen volgens een gemeenschappelijk kwaliteitskader kunnen uitvoeren. Die periodieke deskundigheid en de dagelijkse controle door de gebruiker vullen elkaar aan.

Beginnen met hijsen zonder duidelijke werkafspraken

Het materieel is gekozen en de last is aangeslagen. Dan begint de kraanbediener al met bewegen, terwijl een collega nog een verbinding controleert. Of twee medewerkers geven tegelijkertijd aanwijzingen. Zonder heldere afspraken ontstaat onduidelijkheid op precies het moment dat iedereen moet weten wat er gebeurt.

Spreek vooraf af wie de hijsbeweging begeleidt, welke signalen worden gebruikt en wanneer de beweging moet stoppen. Bekijk ook de route en de plek waar de last wordt neergezet. Daar moeten voldoende ruimte en een geschikte ondersteuning beschikbaar zijn. Houd mensen buiten de gevarenzone en voorkom dat iemand onder een hangende last komt.

Neem de last bij de eerste beweging beheerst en slechts beperkt vrij om de balans en de ligging van het hijsgereedschap te controleren. Ontstaat scheefstand, verschuift een strop of blijkt een verbinding ongunstig belast, stop dan en zet de last veilig terug. Pas de opstelling aan terwijl de last stabiel wordt ondersteund; probeer een probleem niet met handen of geïmproviseerd trekken aan een hangende last te corrigeren.